Α.ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΔΙΑΡΚΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ
[συμμετέχοντες: Νίκος Κουτκιάς(Δ.Σ.Α), Γιώργος Κουτσός (Δ.Σ.Θ),Σωτήρης Φέλιος(Δ.Σ.Α)]
1. Θέμα της ημερήσιας διάταξης αποτέλεσε η πρόσφατη δημοσίευση από πλευράς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Προγράμματος Δικαιοσύνης για την χρονική περίοδο 2028-2034 και της νέας Στρατηγικής για την Ευρωπαϊκή κατάρτιση των νομικών επαγγελμάτων [Δικηγόρων, Δικαστικών Επιμελητών, Συμβολαιογράφων, Δικαστών-Εισαγγέλεων, δικαστικών και σωφρονιστικών υπαλλήλων] για την χρονική περίοδο 2025-2030. Το προτεινόμενο πρόγραμμα για την δικαιοσύνη αποσκοπεί στην διαμόρφωση ενός αποδοτικού, αποτελεσματικού , ψηφιοποιημένου και ευέλικτου κοινού ευρωπαϊκού περιβάλλοντος απονομής δικαιοσύνης, που θα στηρίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη , στην αναγνώριση των κοινών δικαστηριακών διαδικασιών και το Κράτος Δικαίου. Για την επίτευξη των ως άνω στόχων η κατάρτιση των εμπλεκομένων επαγγελματιών στα νέα ψηφιακά εργαλεία, τα ηλεκτρονικά μέσα και τα προϊόντα διανοίας τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν βασικά προαπαιτούμενα για την υποστήριξη στην μετάβαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό του τομέας δημόσιας διοίκησης και δικαιοσύνης. Ο Επικεφαλής της Επιτροπής Κατάρτισης των Δικηγόρων [training committee] αναφέρθηκε στην ανάγκη ύπαρξης και διάθεσης κοινοτικών πόρων προς την κατάρτιση των δικηγόρων. Η συζήτηση των δύο αυτών κειμένων θα συνεχιστεί την 26&27 Φεβρουαρίου στην Λευκωσία, όπου θα πραγματοποιηθεί η διημερίδα της Κομισιόν με θέμα την «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ: Διαμορφώνοντας ένα ασφαλές περιβάλλον για την ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης@2030».
2. Την Διαρκή Επιτροπή των Εθνικών Αντιπροσωπειών απασχόλησε η πρόταση της Επιτροπής Μετανάστευσης για δικονομική παρέμβαση του CCBE επί προσφυγής σλοβένου πολίτη κατά του Κράτους της Σλοβενίας [REGVARv.SLOVENIA] ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στην εν λόγω υπόθεση ο προσφεύγων διατηρεί την ιδιότητα του Νομικού Συμβούλου και όχι του Δικηγόρου μη εγγεγραμμένου στο Σλοβενικό Δικηγορικό Σύλλογο. Σύμφωνα με την σλοβενική μεταναστευτική νομοθεσία μπορεί και μη δικηγόρος να εκπροσωπεί έναν αλλοδαπό σε κάθε στάδιο της διαδικασίας ασύλου ενώπιον των εθνικών αρχών. Μια ένα διατάξη στο σλοβενικό μεταναστευτικό δίκαιο επιβάλλει την υποχρέωση του δικηγόρου, νομικού συμβούλου/τρίτου νομικού παραστάτη να υποβάλλουν ακριβές και αληθές σημείωμα για τον εντολέα τους σχετικά με τα στοιχεία της αληθούς τους ταυτότητας, τα προσωπικά τους νομιμοποιητικά και ταξιδιωτικά έγγραφα επί ποινή απαραδέκτου και απορρίψεως του αιτήματος ασύλου. Στην υπόθεση αυτή ο σλοβένος νομικός σύμβουλος, που δεν ενήργησε σύμφωνα με τα οριζόμενα στη νομοθεσία και απορρίφθηκε η αίτηση ασύλου του εντολέα του προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Σλοβενίας, το οποίο και έκρινε την ειδική αυτή ρύθμιση ως συμβατή με τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας για το αξιόπιστο και φερέγγυο σύστημα χορήγησης ασύλου.
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Σλοβενίας, καίτοι ο προσφεύγων είναι μη μέλος του, κρίνει την διάταξη αυτή ως προβληματική για το επαγγελματικό απόρρητο και την εχεμύθεια, που διέπει την δικηγορική εντολή ανάμεσα στον δικηγόρο και τον εντολέα του, και ενόψει την ανάγκης υποστήριξης του θεμέλιου αυτού λίθου του επαγγέλματός μας προς τον αδύναμο πολίτη που αιτείται πολιτικό άσυλο προς τις εθνικές αρχές ζήτησε την παρέμβαση του CCBE στο ΕΔΔΑ.Μετά από ζωντανό διάλογο των Αντιπροσωπειών λήφθηκε ομόφωνη απόφαση το CCBE να παρέμβει στην διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ amicus curiae , ήτοι όχι προς υποστήριξη κάποιας από τις δύο πλευρές, αλλά ως τρίτο μη διάδικο μέρος , όπου θα υποβάλλει υπομνήματα και πληροφορίες για την βοήθεια και προς γνώση του Δικαστηρίου ως προς την ανάγκη να διαφυλάσσεται η εχεμύθεια και η εμπίστευση εντολέα-εντολοδόχου, όταν ο ένας πολίτης εξετάζεται ενώπιον κάποιας Αρχής, προς διαφύλαξη του απορρήτου και της εχεμύθειας της διαδικασίας.
3. Στην ημερήσια διάταξη υπήρχαν ζητήματα αφορώντα για τον μελλοντικό σχεδιασμό δράσεων, την αναδιαμόρφωηση-ανασυγκρότηση των υπαρχουσών θεματικών επιτροπών , την αλλαγή ημερομηνιών και τόπων εκδηλώσεων, καθώς και αναλυτική παρουσίαση των πεπραγμένων της Διοίκησης για το έτος 2025. Επίσης υπερψηφίστηκαν θέσεις της επιτροπής φορολογίας για την διαβούλευση επί μελλοντικής τροποποίησης της φορολογικής οδηγίας DAC, καθώς και των ειδικών επιτροπών για το ΔΕΕ και το ΕΔΔΑ επί προσκλήσεων των Προέδρων των Δικαστηρίων αυτών.
4. Τέλος οι Αντιπροσωπείες τοποθετήθηκαν επί της προσκλήσεως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για συμπλήρωση του υπάρχοντος ερωτηματολογίου και συμπερίληψης των δικηγόρων στην πολιτική πρωτοβουλία με τον τίτλο Skills Portability Initiative (SPI). Η Πρωτοβουλία για τη Φορητότητα των Δεξιοτήτων (Skills Portability Initiative - SPI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στοχεύει στην ευκολότερη αναγνώριση προσόντων και δεξιοτήτων εντός της ΕΕ, ενισχύοντας την κινητικότητα των εργαζομένων έως το 2026. Προωθεί ψηφιακά διαπιστευτήρια, απλοποιεί διαδικασίες για ρυθμιζόμενα επαγγέλματα και διευκολύνει την αναγνώριση προσόντων υπηκόων τρίτων χωρών.
Βασικά Στοιχεία της Πρωτοβουλίας (SPI):
Στόχος: Η δημιουργία ενός "Σένγκεν δεξιοτήτων", όπου τα προσόντα γίνονται εύκολα κατανοητά και αποδεκτά σε άλλη χώρα της ΕΕ.
Δράσεις:
Ψηφιοποίηση: Χρήση ευρωπαϊκών ψηφιακών διαπιστευτηρίων μάθησης για διαφάνεια.
Αναγνώριση: Εκσυγχρονισμός διαδικασιών για ρυθμιζόμενα επαγγέλματα.
Υπήκοοι τρίτων χωρών: Απλούστευση διαδικασιών για εργαζόμενους εκτός ΕΕ.
Δημόσια Διαβούλευση: Η Επιτροπή καλεί πολίτες και εργοδότες να μοιραστούν εμπειρίες σχετικά με τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν, με προθεσμία έως τις 27 Φεβρουαρίου 2026.
Σύνδεση με Europass: Η πρωτοβουλία βασίζεται σε υπάρχοντα εργαλεία όπως το Europass και το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων (EQF).
Η πρωτοβουλία αποτελεί μέρος της δέσμης μέτρων για τη δίκαιη εργασιακή κινητικότητα, στοχεύοντας στην αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού.
Μετά από διαλογική συζήτηση οι Αντιπροσωπείες τοποθετήθηκαν ότι οι δικηγόροι δεν είναι απλώς εργαζόμενοι -ελεύθεροι επαγγελματίες, αλλά η άσκηση του λειτουργήματος τους γίνεται στο πλαίσιο, που ορίζουν οι εθνικοί επαγγελματικοί κώδικες δικηγόρων και οι κοινοτικές οδηγίες για την ελευθερία κίνησης και εγκατάστασης των δικηγόρων εντός ΕΕ [77/249/ EEC, 98/5/EC, 2005/36/EC] . Η αναγνώριση λοιπόν των επαγγελματικών προσόντων των δικηγόρων γίνεται με συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, όπου η χώρα φιλοξενίας δεσμεύεται από συγκεκριμένους κοινοτικούς κανόνες. Η αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων σε πρόσωπα, τα οποία τα απέκτησαν εκτός της ευρωπαϊκής περιφέρειας αποτελεί ζήτημα αποκλειστικού ενδιαφέροντος και αρμοδιότητας του Εθνικού Δικηγορικού Συλλόγου, που θα επιληφθεί το αιτήματος και δεν μπορεί να εφαρμοστεί κάποια άλλη Σύσταση της Κομισιόν επί αυτού. Μετά την συζήτηση όλων των παραπάνω το CCBEαπέστειλε αναλυτική απάντηση στην Κομισιόν, με ειδική και τεκμηριωμένη αιτιολογία, για τον λόγο που οι Δικηγόροι δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στην εν λόγω κοινοτική πρωτοβουλία, καθώς αντιβαίνει στις κοινοτικές και εθνικές διατάξεις για την αυτορύθμιση του νομικού επαγγέλματος.
Β.Επιτροπή για το μέλλον του νομικού επαγγέλματος και των νομικών υπηρεσιών [συμμετέχοντες :Νίκος Κουτκιάς/ Επικεφαλής Ελλην.Αντιπροσωπείας, Στάθης Μίχος/ΔΣΑ]
Αυτή ήταν η τελευταία συνεδρίαση της Επιτροπής, η οποία καταργείται βάσει της συλλογικής απόφασης περί αναδιάρθρωσης των Επιτροπών και των Ομάδων Εργασίας, και εξελίσσεται σε ένα μόρφωμα δικτύου Δικηγόρων από διαφορετικές εθνικές δικαιοδοσίες, που θα ανταλλάσσουν απόψεις και πρακτικές σχετικά με τις προοπτικές και το μέλλον των νομικών υπηρεσιών στην ευρωπαϊκή περιφέρεια .
Οι συμμετέχοντες ασχοληθήκαμε αποκλειστικά και μόνον με την αποδοχή της τελικής μορφής του κειμένου σχετικά με την ανάγκη καινοτομίας στην παροχή των νομικών υπηρεσιών εκ μέρους του Δικηγόρου. Σκοπός του συνταγέντος κειμένου είναι να παρουσιάσει το όραμα του CCBE για την καινοτομία στις νομικές υπηρεσίες και να εντοπίσει βασικές τάσεις και παράγοντες αλλαγής στο επάγγελμα του δικηγόρου και στις νομικές υπηρεσίες. Στοχεύει επίσης να πλαισιώσει τις συζητήσεις σχετικά με την καινοτομία στις νομικές υπηρεσίες, όχι μόνο για να αντιμετωπίσει τις ευκαιρίες, αλλά και για να τονίσει την ανάγκη να γίνει αυτό σε πλήρη συμμόρφωση με τις αξίες του νομικού επαγγέλματος και του δικαστικού συστήματος.
Πρόκειται λοιπόν για ένα νομικό κείμενο, που αποτελεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός σχεδίου για την οργάνωση του CCBE, το οποίο θα συμβάλει στην ενημέρωση των συνεχών προβληματισμών των Μελών αυτού σχετικά με το μέλλον του επαγγέλματος. Ως εκ τούτου, θα υπόκειται σε περιοδική αναθεώρηση και επανεξέταση, ενώ θα χρησιμεύσει ως πυξίδα στην κατεύθυνση των προσπαθειών του CCBE σε τομείς που αντιπροσωπεύουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το επάγγελμα και το δικαστικό σύστημα.
Το νομικό επάγγελμα ασχολείται με την καινοτομία, ανταποκρινόμενο σε ένα ταχέως εξελισσόμενο περιβάλλον που αναδιαμορφώνει τόσο τη νομική πρακτική όσο και την παροχή νομικών υπηρεσιών. Αυτές οι εξελίξεις επεκτείνονται στο ευρύτερο οικοσύστημα της δικαιοσύνης, και ιδίως στην οργάνωση και την απονομή της δικαιοσύνης. Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, ιδίως της τεχνητής νοημοσύνης, επιταχύνεται, ενώ οι πελάτες απαιτούν πιο αποτελεσματικές και γρήγορες υπηρεσίες. Σε αρκετές δικαιοδοσίες, ο ανταγωνισμός από παρόχους νομικών και οιονεί νομικών υπηρεσιών που δεν είναι δικηγόροι εντείνεται. Ταυτόχρονα, το αυξανόμενο κόστος επηρεάζει την εσωτερική οργάνωση και τα επιχειρηματικά μοντέλα των δικηγορικών γραφείων, καθώς και τις συνθήκες υπό τις οποίες οι πελάτες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε νομική βοήθεια. Το κανονιστικό πλαίσιο βρίσκεται επίσης σε διαρκή μεταβολή, καλύπτοντας τόσο τη ρύθμιση του νομικού επαγγέλματος και των νομικών υπηρεσιών όσο και την ουσιαστική ρύθμιση των αναδυόμενων τεχνολογιών και άλλων τομέων του δικαίου. Παράλληλα με αυτές τις αλλαγές, οι προσδοκίες σχετικά με τις δεξιότητες, τους ρόλους και την επαγγελματική ταυτότητα των νέων γενεών δικηγόρων εξελίσσονται, ενώ οι κοινωνικές απαιτήσεις για βελτιωμένη πρόσβαση στη δικαιοσύνη γίνονται πιο έντονες. Η καινοτομία έχει σημαντικό δυναμικό για να ανταποκριθεί σε αυτές τις πιέσεις. Ταυτόχρονα βέβαια ανακύπτει η πρόδηλη ανάγκη διασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, των βασικών αξιών του νομικού επαγγέλματος και των διαδικαστικών εγγυήσεων που στηρίζουν την ορθή λειτουργία και νομιμότητα του δικαστικού συστήματος.
Σε αυτό το πρίσμα, στο κείμενο για την καινοτομία εξετάζονται συνολικά οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το νομικό επάγγελμα, οι αναδυόμενες ευκαιρίες στο επάγγελμα για καινοτομία και η αναζήτηση τρόπων και μεθόδων για να υλοποιηθούν. Τούτο επιτυγχάνεται μέσω της ανάλυσης των απόψεων των μελών του CCBE με βάση την έρευνα μελών μεταξύ των αντιπροσωπειών του CCBE που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2024. Το τελικό κείμενο για την Καινοτομία παρουσιάζει επίσης μια σύντομη ανασκόπηση των τρεχουσών τάσεων που επηρεάζουν το νομικό επάγγελμα και με βάση τα ευρήματα της έρευνας και την διαθέσιμη έρευνα, η εργασία προσδιορίζει τομείς ενδιαφέροντος που θα μπορούσαν να αναλυθούν ή να συζητηθούν περαιτέρω εντός του CCBE.
Αθήνα, 28-2-2026
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ
Ο ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ Β.ΚΟΥΤΚΙΑΣ