ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ (Deontology Committee) CCBE
18 Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 11.30 – 13.40
Συνεδρίαση υβριδική (MSTeams)
Από την Αντιπροσωπεία της Ελλάδας συμμετείχαν οι Πολυξένη Μιχαηλίδου (ΔΣΑ) και Νικόλαος Κουτκιάς (ΔΣΑ).
Α. CODEOF CONDUCT.
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν συνολικά 21 εκπρόσωποι.
Στην ατζέντα της συνεδρίασης κεντρικό θέμα ήταν η αναθεώρηση του Κώδικα Δεοντολογίας, με παράθεση του Αναθεωρημένου πίνακα και με την επισκόπηση των υποβληθεισών προτάσεων.
Επίσης, τα πρακτικά της συνεδρίασης της Επιτροπής Δεοντολογίας της 8ης Ιουνίου 2026 εγκρίθηκαν χωρίς τροποποιήσεις.
Σε επιμέρους διατάξεις του υπό διαβούλευση Κώδικα Δεοντολογίας, επί παραδείγματι στις 2.2, 2.1., 2.1.1, 5.5, 4.4, 3.2 και 3.4 τοποθετήθηκαν κάποια μέλη, συνεχίζοντας προηγούμενες συζητήσεις, και ιδίως αυτή της προηγούμενης συνάντησης μελών της Επιτροπής που πραγματοποιήθηκε στις 8 Ιουνίου 2026. Επί του 2.1 (ανεξαρτησία των δικηγόρων) υπήρξε τοποθέτηση ότι η αναμόρφωση του θα πρέπει να εξειδικεύει ένα αυθεντικό μοντέλο ορθών πρακτικών και να δοθεί η αντίστοιχη καθοδήγηση στους Δικηγορικούς Συλλόγους. Ομοίως και στα 3.2 (σύγκρουση συμφερόντων) και 3.4. (αμοιβές).
Στο σύνολο των διατάξεων θα πρέπει να υπάρξει ρητή αποδοχή – και συνεπώς και αντίστοιχη εξουσιοδότηση των εκπροσώπων της Ελλάδας για αποδοχή ή μη - , ώστε στη συνέχεια να παρουσιαστεί το Σχέδιο Κώδικα στην Ολομέλεια CCBE.
Για τον λόγο αυτό υπενθυμίστηκε ότι οι αποφάσεις σχετικά με τροποποιήσεις του Κώδικα Δεοντολογίας εμπίπτουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των μελών του CCBE, τα οποία είναι τα μόνα που διαθέτουν δικαίωμα ψήφου.
Ο ρόλος της Επιτροπής είναι συμβουλευτικός και αποσκοπεί στη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων/συστάσεων, οι οποίες θα εξεταστούν και, ενδεχομένως, θα εγκριθούν από τα μέλη του CCBE, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Μόνιμης Επιτροπής ή της Ολομέλειας.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε και στη σχέση μεταξύ του Κώδικα Δεοντολογίας και του Πρότυπου Κώδικα. Ορισμένα μέλη αμφισβήτησαν τη σκοπιμότητα διατήρησης διαφορετικής διατύπωσης σε περιπτώσεις όπου και τα δύο κείμενα πραγματεύονται τις ίδιες αρχές, προτείνοντας ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διατάξεις του Κώδικα Δεοντολογίας θα μπορούσαν να ευθυγραμμιστούν με τις αντίστοιχες διατάξεις του Πρότυπου Κώδικα ή να αντικατασταθούν από αυτές. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι μια τέτοια προσέγγιση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη διαφορετική φύση των δύο κειμένων, δεδομένου ότι ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι δεσμευτικός, ενώ ο Πρότυπος Κώδικας όχι. Τα μέλη υπενθύμισαν ότι η διάκριση αυτή δικαιολογούσε, ιστορικά, τη χρήση διαφορετικών διατυπώσεων στα δύο κείμενα.
Επίσης, διατυπώθηκαν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τον σκοπό και το πεδίο εφαρμογής του Κώδικα Δεοντολογίας.
Κάποια μέλη τόνισαν ότι ο Κώδικας πρέπει να παραμείνει ένα εργαλείο που αφορά αυστηρά διασυνοριακές δραστηριότητες, άλλα υποστήριξαν ότι ορισμένες διατάξεις θα μπορούσαν να διατηρήσουν τη σημασία τους, ακόμη και χωρίς το διασυνοριακό στοιχείο.
Επί της τεχνικής επεξεργασίας του κειμένου, προτάθηκαν διαφορετικοί τρόποι, όπως η κατάρτιση εγγράφων σύγκρισης που θα είναι πιο φιλικά προς τον χρήστη.
Πρόταση κοινής αποδοχής ήταν και η συνέχιση της συζήτησης μέσω περαιτέρω δια ζώσης συναντήσεων, ώστε να καταστεί δυνατή μια πιο εμπεριστατωμένη ανταλλαγή απόψεων.
Β. CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive).
Αναφορικά με την CSDDD που είναι η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1760 για την Εταιρική Δέουσα Επιμέλεια στη Βιωσιμότητα, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Ιούλιο του 2024, η Επιτροπή ενημερώθηκε για τις τρέχουσες εργασίες που αφορούν την εφαρμογή της Οδηγίας για τη δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα των εταιρειών (CSDDD), καθώς και για τη διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις επικείμενες κατευθυντήριες γραμμές.
Υπενθυμίστηκε ότι το CCBE έχει ήδη τονίσει την ιδιαιτερότητα του δικηγορικού επαγγέλματος και την ανάγκη διασφάλισης θεμελιωδών επαγγελματικών αρχών, όπως, η ανεξαρτησία, η εμπιστευτικότητα και το επαγγελματικό απόρρητο.
C. Εκκρεμείς υποθέσεις.
Στο τέλος της συνεδρίασης έγινε η υπενθύμιση για τις 2 νομικές υποθέσεις που εκκρεμούν.
Η μία αφορά την γαλλική αντιπροσωπεία που ζήτησε την παρέμβαση του CCBE, για την υπόθεση Herzog κατά Γαλλίας «προσφυγή υπ’ αριθμ. 11047/25» (αφορά τη δίκη Σαρκοζί και την μη αρμόζουσα επικοινωνία του με τους δικηγόρους) η οποία και εκκρεμεί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και αφορά τη χρήση επικοινωνιών μεταξύ δικηγόρου και εντολέα ως αποδεικτικών στοιχείων σε ποινικές διαδικασίες.
Και η δεύτερη αφορά την υπόθεση Broadcom και VMware International κατά Επιτροπής «Υπόθεση T-280/26», η οποία αφορά το επαγγελματικό απόρρητο (legal professional privilege) στο πλαίσιο διαδικασιών της ΕΕ για τον ανταγωνισμό και, ειδικότερα, την επικοινωνία με εσωτερικούς νομικούς συμβούλους (in-house lawyers), που δεν εδρεύουν στην ΕΕ. Το CCBE παρακολουθεί τη διαδικασία και ο Δικηγορικός Σύλλογος της Αγγλίας και της Ουαλίας (Law Society of England and Wales) έχει παρέμβει στην υπόθεση.
D. Επόμενη συνεδρίαση.
Ως προς την ημερομηνία επόμενης συνάντησης, συζητήθηκε ότι θα ήταν προτιμότερο να πραγματοποιηθεί δια ζώσης, με πρόταση αυτή να γίνει στο πλαίσιο των ημερομηνιών 18-19 Νοεμβρίου 2026 στο Στρασβούργο, μαζί με τις εργασίες της Ολομέλειας.
Η συντάκτρια
Πολυξένη Μιχαηλίδου (ΔΣΑ)